नागपूर,:
गंभीर स्ट्रोकनंतर मेंदू वाचवण्याची एक संधी
स्ट्रोकनंतर सहा दिवसांनीही उपचाराची संधी; वोक्हार्ट हॉस्पिटलमध्ये आव्हानात्मक प्रकरणावर उपचार
डॉ. अमित भट्टी, कन्सल्टंट इंटरव्हेन्शनल न्यूरोलॉजिस्ट, वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर
स्ट्रोक येऊन सहा दिवस झाल्यानंतरही मेकॅनिकल थ्रॉम्बेक्टॉमी या उपचाराने रुग्णाला फायदा होऊ शकतो का? या आव्हानात्मक प्रकरणातून प्रगत तपासण्या, विचारपूर्वक वैद्यकीय निर्णय प्रत्येक रुग्णाच्या स्थितीनुसार योग्य उपचार निवडण्याचे महत्त्व स्पष्ट होते.
एका वृद्ध रुग्णाला उजव्या बाजूला हळूहळू अशक्तपणा वाढू लागला होता. त्यांना बोलण्यातही अडचण येत होती. ही लक्षणे सहा दिवसांपासून सुरू होती. त्यानंतर त्यांना वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर येथे उपचारासाठी दाखल करण्यात आले.
ही लक्षणे सुरू झाल्यानंतर तिसऱ्या दिवशी सुरुवातीला दुसऱ्या रुग्णालयात उपचार घेतले होते. तेथील तपासण्यांमध्ये मेंदूच्या डाव्या बाजूला रक्तपुरवठा कमी झाल्यामुळे काही भागांना इजा झाल्याचे दिसून आले. तसेच, डाव्या बाजूची अंतर्गत कॅरोटिड धमनी (ICA) आणि मध्यम मेंदूची धमनी (MCA) या रक्तवाहिन्या तपासणीत दिसत नव्हत्या. रुग्णाची स्थिती गुंतागुंतीची असल्यामुळे पुढील प्रगत उपचारांसाठी त्यांना वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर येथे पाठवण्यात आले.
रुग्ण वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर येथे पोहोचले, तेव्हा त्यांना इतरांचे बोललेले समजण्यात स्वतः बोलण्यात गंभीर अडचण येत होती. त्यांच्या शरीराच्या उजव्या बाजूला पूर्णपणे लकवा झाला होता आणि ते खूप गुंगीत होते. रुग्णाची स्थिती अत्यंत गंभीर होती. मात्र, एमआरआय तपासणीतील निष्कर्ष पाहून हॉस्पिटलने आणखी तपासणी करण्याचा निर्णय घेतला.
उपचारासाठी ठरावीक वेळ उलटून गेल्यानंतरही शक्यता तपासली
रुग्णाची मेंदूशी संबंधित स्थिती गंभीर होती. मात्र, एमआरआय तपासणीत मेंदूला झालेली इजा रुग्णाच्या लक्षणांचे पूर्ण स्पष्टीकरण देण्याइतकी मोठी नव्हती. त्यामुळे मेंदूतील काही भाग अजूनही कार्यरत असण्याची आणि त्यांना वाचवता येण्याची शक्यता निर्माण झाली.
डॉ. अमित भट्टी, कन्सल्टंट इंटरव्हेन्शनल न्यूरोलॉजिस्ट, वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर यांच्या देखरेखीखाली रुग्णाची डिजिटल सब्ट्रॅक्शन अँजिओग्राफी (DSA) ही तपासणी करण्यात आली. या तपासणीद्वारे मेंदूतील रक्तप्रवाहाची स्थिती तपासण्यात आली आणि पुढील उपचारांचा फायदा होऊ शकतो का, हे ठरवण्यात आले.
अँजिओग्राम तपासणीत मेंदूच्या डाव्या बाजूची अंतर्गत कॅरोटिड धमनी (ICA) बंद झाल्याचे दिसून आले. विशेष म्हणजे, बाह्य कॅरोटिड धमनी (ECA), डोळ्याला रक्तपुरवठा करणारी धमनी (ऑप्थॅल्मिक आर्टरी) आणि मेंदूतील अंतर्गत कॅरोटिड धमनी यांच्या जोडलेल्या मार्गातून थोड्या प्रमाणात रक्तप्रवाह सुरू होता. यावरून रक्तवाहिन्यांच्या पर्यायी मार्गांमुळे मेंदूला काही प्रमाणात रक्तपुरवठा होत असल्याचे लक्षात आले. उपचारांची पुढील दिशा ठरवण्यासाठी हा महत्त्वाचा संकेत होता