नागपूर, - : पोषण आहारशास्त्राच्या विद्यार्थ्यांशी सवाद करण्याच्या उद्देशाने, दत्ता मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ हायर एज्युकेशन अँड रिसर्च स्कूल ऑफ अलाईड हेल्थ सायन्सेस नागपूर आणि आल्मंड बोर्ड ऑफ कैलिफोर्नियाने बदाम सेवनाचे फायदे विषयावर सत्राचे आयोजन केले. रितिका समद्दार, रीजनल हेड डायटेटिक्स, यांच्या नेतृत्वाखालील सत्रात, आल्मंड बोर्ड ऑफ कॅलिफोर्नियाच्या सहकार्याने केलेल्या तीन अलीकडील संशोधन अभ्यासांवर प्रकाश टाकण्यात आला. बदाम प्री-डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींमध्ये रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यास, वजन कमी करण्यास मदत करतात व्यायामानंतर स्नायू दुखणे कमी करतात. या सत्रात सुमारे 70 पोषण आहारशास्त्राच्या विद्यार्थ्यांनी चर्चेत भाग घेतला.
रोजच्या आहारात मूठभर बदाम समाविष्ट केल्याने प्री-डायबेटिस लठ्ठ व्यक्तींच्या रक्तातील साखरेच्या पातळीवर सकारात्मक परिणाम होतो याबद्दल तज्ञांनी सांगितले. तीन अभ्यासांपैकी एकाच्या निष्कर्षांवर आधारित, वजन नियंत्रणात बदामाच्या भूमिकेवरही चर्चा करण्यात आली.
डॉ. अनूप मिश्रा, प्रोफेसर चेअरमन, फोर्टिस-सी-डीओसी सेंटर ऑफ एक्सलन्स फॉर डायबिटीज, मेटाबॉलिक डिसीजेस आणि एंडोक्राइनोलॉजी (नवी दिल्ली) नेतृत्वाखाली केलेल्या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की आहारात बदामांचा समावेश केल्याने मधुमेह कमी होण्यास मदत होते. भारतीय सहभागींवर अभ्यास केलेल्या लोकांपैकी जवळजवळ एक चतुर्थांश (23.3%) लोकांना प्रीडायबेटिस किंवा ग्लुकोज असहिष्णुता होती, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी सामान्य करण्यात मदत झाली. अभ्यासाचा अल्प-मुदतीचा टप्पा तीन दिवसांसाठी, तर दीर्घकालीन टप्पा तीन महिन्यांसाठी आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामध्ये सहभागींना प्री-डायबेटिस होता. अभ्यासासाठी, संशोधनातील 60 सहभागींनी नाश्ता, दुपारचे जेवण रात्रीच्या जेवणाच्या 30 मिनिटांपूर्वी सुमारे 20 ग्रॅम (0.7 औंस) मूठभर बदाम सेवन केले. दोन्ही टप्प्यांमध्ये, दिसून आले की जेवणाच्या 30 मिनिटांपूर्वी 20 ग्रॅम (0.7 औंस) बदाम खाल्ल्याने सहभागींच्या ग्लायसेमिक नियंत्रणात ज्यांनी जेवणापूर्वी बदाम खाल्ले नाहीत त्यांच्या तुलनेत लक्षणीय सुधारणा झाली.
डॉ. मिश्रा फायदे याविषयी बोलताना रितिका समद्दार, रीजनल हेड डायटेटिक्स यांनी सांगितले. भारतात प्रीडायबेटिस वाढत आहे, समस्येला प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी, योग्य आहाराच्या सवयी अंगीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे. बदामाच्या पोषक तत्वांमुळे, रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्याच्या उद्देशाने बदाम आहार योजनांसाठी पौष्टिक स्नॅक बनवतात.बदामाचे तृप्त करणारे गुणधर्म भूक कमी करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे एकूण कॅलरीचे सेवन नियंत्रित होते.
डॉ. अ लिसन कोट्स, प्रोफेसर ऑफ ह्युमन न्यूट्रिशन आणि डायरेक्टर ऑफ द अलायन्स फॉर रिसर्च इन एक्सरसाइज, न्यूट्रिशन अँड अॅक्टिव्हिटी एट द यूनिवर्सिटी ऑफ साउथ ऑस्ट्रेलिया यांच्या नेतृत्वाखालील ओबेसिटीमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात 25 ते 65 वयोगटातील 140 सहभागींचा समावेश होता, ज्यांचा बीएमआय 27.5 ते 34.9 kg/m2 दरम्यान होता. सहभागींना बदाम किंवा उच्च कार्बोहायड्रेट स्नॅक्ससह 3 महिन्यांसाठी ऊर्जा प्रतिबंधित आहारावर ठेवण्यात आले होते, त्यानंतर 6-महिन्यांचे वजन नियंत्रण करण्याचा टप्पा ठेवण्यात आला होता. दोन्ही टप्प्यांदरम्यान, आल्मंड इनरिच डाएट (एईडी) ग्रुपने 15% उर्जेसाठी अनसॉल्टेड बदाम सेवन केले, तर नट-फ्री डाएट (एनएफडी) ग्रुपने 15% ऊर्जा कार्बोहायड्रेटयुक्त स्नॅक्समधून मिळवली. जसे ओव्हन-बेक्ड फ्रूट सीरिअल बार राइस क्रॅकर्स.
दोन्ही ग्रुपनी पहिल्या तीन महिन्यांत सरासरी 7 किलो वजन क टवमी केले आणि पुढील सहा महिन्यांत अतिरिक्त 1 किलो वजन कमी केले. एईडी ग्रुपने एनएफडी ग्रुपच्या तुलनेत खूप लहान ट्रायग्लिसराइड-युक्त लिपोप्रोटीन कण लहान एलडीएल कणांमध्ये मोठी घट दर्शविली.बदाम-समृद्ध आहार ऊर्जा-प्रतिबंधित एनएफडी प्रमाणेच, वजन कमी करण्यास आणि नियंत्रण ठेवण्यास मदत करू शकतो हृदयाचे आरोग्य देखील सुधारू शकते. म्हणून, सामान्य स्नॅक्सच्या जागी बदामाचे सेवन केल्याने लिपोप्रोटीन सबफ्रॅक्शन्सवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, जे कमी एथेरोजेनिक पॅटर्नमध्ये बदलेल.